PAWLENKO Piotr A n d r i e j e w i c z, ur. 29 VI (11 VII) 1899 Petersburg, zm. 16 VI 1951 Moskwa, prozaik. W czasie wojny domowej był oficerem politycznym w Armii Czerwonej. Potem pracował w radzieckich przedstawicielstwach handlowych w Turq'i i w krajach Europy Zachodniej. W oparciu o materiały zgromadzone w czasie pobytu w Turq'i napisał opowiadania zebrane w tomach: Aziatsldje rasskazy (1929, Opowiadania azjatyckie), Stambuł i Turcyja (1930, Stambuł i Turcja), Anatolija (1932, Anatolia). Przez dziesięciolecia P. wywierał negatywny wpływ na środowisko pisarskie jako funkcjonariusz partii i poliq'i politycznej zajmujący się literaturą. W 1930 z jego inicjatywy grupa wybitnych pisarzy roś. (m.in. L. Leonów, W. Ługowskoj, N. Tichonow) jeździła do Turkmenii w celu zebrania materiałów do utworów propagujących budownictwo socjalistyczne. Sam P. opublikował po tej podróży opowieść Pustynia (1931, Pustynia) i zb. Putieszestwije w Turkmienistan (1931-32, Podróż do Turkiestanu). Największe znaczenie w jego dorobku mają powieści: Na wschodzie (Na wostokie, 1936-37) - o nadciągającej groźbie wojny, oraz Szczęście (Sczastje, 1947), w której P. opisuje zasiedlenie Krymu przez kubańskich Kozaków, jako przykład mądrej polityki państwa, nie wspominając o przyczynie wyludnienia tych ziem - po dokonanej na rozkaz Stalina deportacji Tatarów Krymskich. Twórczość P. stanowi jeden z obiegowych przykładów wpływu na literaturę teorii bezkonfliktowości. P. był autorem scenariuszy filmowych gloryfikujących Stalina: Przysięga (1946) i Upadek Berlina (1948). Napisał również scenariusze do wybitnych filmów: Aleksander Newski (1938), Jaków Swierdlow (1940), Czarodziej Glinka (1952) i in. W.O.
